Sanksiyalar və daxili siyasi gərginlik: Lari dəyərdən düşür, inflyasiya artır
Gürcüstanda siyasi qeyri-sabitlik və sanksiyalardan yaranan izolyasiya qorxusu artıq bank depozitlərinin strukturu, lari kursu və Milli Bankın xarici valyuta ehtiyatlarında özünü göstərib.Xarici balansın pisləşməsi larinin əhəmiyyətli şəkildə dəyərdən düşməsinə səbəb olacaq ki, bu da inflyasiyanın, faiz dərəcələrinin və kreditlərin xidmət xərclərinin artmasına yol açacaq.
InterPress.ge xəbər verir ki, bu barədə "Beynəlxalq Şəffaflıq Gürcüstan" təşkilatının yayımladığı "Siyasi böhran və onun Gürcüstan iqtisadiyyatına təsiri" adlı araşdırmasında qeyd edilir.
Təşkilatın qiymətləndirməsinə görə, gələcəkdə iqtisadi vəziyyətin necə dəyişəcəyi, əsasən gözlənilən sanksiyaların miqyasından və məzmunundan asılıdır.
"Sakstat"ın ilkin məlumatlarına görə, 2024-cü ildə iqtisadi artım 9.5% olub. Bu, yüksək bir göstəricidir, lakin yanvar-oktyabr aylarında orta aylıq artım 9.6% olduğu halda, noyabrda artım 7.5%, dekabrda isə 6.7% olub. Artım tempinin azalması iqtisadi böhranın əlaməti deyil, amma iqtisadiyyatın müəyyən sahələrində fəaliyyətin azalmasının nəticəsidir.
2024-cü ilin ilk 3 rübündə (4-cü rüb hələ məlum deyil) Gürcüstana daxil olan birbaşa xarici investisiyalar 40%-ə qədər azalıb. 3-cü rübdə investisiyalar 55%-ə enib, amma ilk rübdə (yanvar-mart) daha yüksək - 70%-lik azalma müşahidə olunub. Buna görə də, investisiyaların azalmasını "Rus qanunu"nın qəbuluna bağlamaq düzgün olmazdı. "Rus qanunu"nun qəbul edilməsi, daxili siyasi qeyri-sabitlik və sanksiyalar gələcək investisiyalara təsir göstərəcək.
Ümumilikdə, daxili siyasi qeyri-sabitlik və sanksiyalardan yaranan izolyasiya qorxusu artıq müəyyən dərəcədə bank depozitlərinin strukturunda, lari məzənnəsində və Mərkəzi Bankın xarici valyuta ehtiyatlarında özünü göstərib. Bəzi iqtisadi sahələrdə (məsələn, restoranlar və otellər) fəaliyyət azalıb, lakin ümumilikdə iqtisadiyyat azalmayıb.
Gələcəkdə iqtisadi vəziyyət necə dəyişəcək? PMCG təşkilatının yanvar ayında dərc etdiyi "Gürcüstanın iqtisadi iqlimi" araşdırması göstərir ki, iqtisadçılar Gürcüstanın mövcud iqtisadi vəziyyətini mənfi qiymətləndirirlər və növbəti 6 ayda iqtisadi vəziyyətin pisləşəcəyini gözləyirlər. Ümumilikdə, iqtisadiyyatda gözləntilər böyük rol oynayır. Mənfi gözlənti olduqda investisiyalar azalır, biznes və əhali qeyri-müəyyənliyin sona çatacağına ümid edərək iqtisadi fəaliyyətini azaldır.
Gələcəkdə iqtisadi vəziyyətin necə dəyişəcəyi əsasən gözlənilən sanksiyaların ölçüsündən və məzmunundan asılı olacaq. Əsas təhlükə Gürcüstanın iqtisadi spesifikasiyasından irəli gəlir: yüksək ticarət defisiti, defisit büdcə və xarici investisiyalarla və kreditlərlə asılılıq Gürcüstanı potensial sanksiyalara qarşı daha həssas edir, bu da digər ölkələrə nisbətən daha böyük risk yaradır. Xarici balansın pisləşməsi lari-nin əhəmiyyətli dərəcədə ucuzlaşmasına səbəb olacaq, bu da inflyasiyanı, faiz dərəcələrini və kreditlər üzrə xərcləri artıracaq, əhalinin mövcud gəlirlərini və istehlakını azaldacaq", - məlumatda bildirilir.
-
