Qara dəniz ticarət üçün ən yüksək hərbi riskli zona elan edilib – sığorta şirkətləri və limanlar tarifləri artırır

Qara dəniz cari ildə ticarət gəmiləri üçün ən təhlükəli dəniz marşrutuna çevrilib və risk səviyyəsinə görə hətta Fars körfəzini və Hörmüz boğazını da geridə qoyub. Rusiya və Ukrayna ticarət gəmilərinə hücumları intensivləşdirib, hücumlar isə NATO üzvü ölkələrin ərazi sularına qədər çatıb.

InterPress.ge xəbər verir ki, bu barədə Britaniyanın Financial Times qəzetində “Qara dəniz hazırda dünyada dəniz daşımaları üçün ən təhlükəli marşrutdur” başlıqlı məqalədə bildirilib.

Qara dənizdə insidentlərin sayı kəskin artıb

Dəniz təhlükəsizliyi şirkəti Ambrey və Beynəlxalq Dəniz Təşkilatının (IMO) məlumatına görə, cari ildə Qara dəniz akvatoriyasında 570-dən çox gəmiyə hücum edilib və nəticədə azı 40 dənizçi həlak olub. Bu vəziyyət Hörmüz boğazındakı vəziyyətdən xeyli ağırdır. Həmin ərazidə cəmi 24 gəmiyə hücum qeydə alınıb.

Hər iki regionda hücumların dəqiq sayı məlum olmasa da, Rusiya-Ukrayna müharibəsinin getdiyi Qara dənizdə üzməyin İran-ABŞ müharibəsinin episentrində üzməkdən daha riskli olduğu bildirilir.

Ambrey şirkətinin məlumatına görə, iyul-sentyabr aylarında təxminən 387 gəmiyə hücum edilib. Bu, əvvəlki rübdə qeydə alınan hücumların sayından beş dəfədən çoxdur. Həmin dövrdə gündə orta hesabla dörd hücum həyata keçirilib.

Son 45 gün ərzində hücumların 90 faizi Rusiya tərəfindən həyata keçirilib. Bununla belə, Ukrayna da hücumların intensivliyinə görə geri qalmır. Ukrayna mediasının məlumatına görə, Kiyev hələ iyul ayında Qara və Azov dənizlərində Rusiyanın “kölgə donanması”na məxsus tankerlərə qarşı hərbi əməliyyatları gücləndirməyə başlayıb.

Ukrayna hərbçilərinin açıqlamasına görə, 11 həftə ərzində 300 Rusiya gəmisinə hücum edilib. Lakin son vaxtlar bu cür zərbələrin intensivliyi azalıb.

Məlumatlarda qeyd olunur ki, Rusiyanın Ukraynaya müdaxiləsindən bəri ilk dəfə Qara dəniz ticarət üçün bu qədər yüksək riskli zonaya çevrilib.

BMT və Türkiyənin vasitəçiliyi ilə Ukrayna taxılının ixracı üçün “təhlükəsiz dəhliz” yaradılması barədə razılaşma vəziyyəti müəyyən qədər yumşaltsa da, 2023-cü ildə razılaşma pozulub. Həmin vaxtdan bəri Rusiya Ukrayna limanlarına davamlı zərbələr endirir.

Hücumlar Rumıniyanın ərazi sularına çatıb

Son insidentlər artıq NATO üzvü ölkələrin ərazi sularında baş verir.

Rumıniya Hərbi Dəniz Qüvvələrinin məlumatına görə, oktyabrın 15-də Sulina limanı yaxınlığında San-Marino bayrağı altında üzən Wine Trader tankerində yanğın baş verib. Gəminin yeddi ekipaj üzvü itkin düşmüş hesab olunur.

Eyni akvatoriyada Komor adalarının bayrağı altında üzən Yara J tankerində də yanğın baş verib. Suriya, Hindistan və İran vətəndaşlarından ibarət ekipaj xilas edilib.

Rumıniyanın müdafiə naziri Ştefan Radu-Oprea bildirib ki, hazırda Yara J tankerinə hansı ölkənin dronunun hücum edə biləcəyi araşdırılır. Onun sözlərinə görə, radar təəssüf ki, dronun tankerə yaxınlaşmasını qeydə almayıb. Lakin sonradan müşahidələrin gücləndirilməsi nəticəsində iki naməlum dronun Rumıniyanın hava məkanını pozduğu müəyyən edilib.

Rumıniya rəsmilərinin bildirdiyinə görə, ötən həftənin cümə axşamı günü Komor adalarının bayrağı altında üzən Xorivi yük gəmisi Konstansa limanından 13 kilometr aralıda təhlükə siqnalı verdikdən sonra sürətlə batıb.

Gəminin 13 nəfərlik ekipajından — 10 ukraynalı və 3 azərbaycanlıdan — 10-u xilas edilib və başqa gəmi tərəfindən götürülüb. Bir nəfər həlak olub, üç nəfər isə itkin düşmüş hesab olunur. Əlverişsiz hava şəraiti səbəbindən xilasedicilər helikopterdən istifadə edə bilməyiblər.

Rumıniya prezidenti Nikuşor Dan bu hücumları Rusiyanın müharibəni eskalasiya etməsi kimi qiymətləndirib. Ölkənin baş naziri Luka Nikulesku isə baş vermiş insidenti beynəlxalq hüququn kobud şəkildə pozulması adlandırıb.

Rusiyanın mediasında, xüsusilə The Moscow Times qəzetində dərc olunan materiallarda Kremlin hər hansı şərhinə yer verilməyib.

Sığorta şirkətləri və limanlar tarifləri artırır

Ötən ay Ukraynanın Qara dəniz sahilində yerləşən Odessa və onun yaxınlığındakı Çernomorsk və Pivden limanlarında cəmi 10 gəmi qeydə alınıb. Halbuki iyul ayında həmin limanlar təxminən 400 gəmi qəbul etmişdi.

Gəmi sığortası şirkətləri Qara dənizi Rumıniya, Bolqarıstan və Türkiyənin ərazi suları istisna olmaqla, ən yüksək hərbi riskli zona elan ediblər.

Bunun nəticəsində hərbi əməliyyatlar zamanı gəmilərin sığorta haqqı onların gövdəsinin dəyərinin 15 faizinə çatıb. Bu göstərici Fars körfəzində tətbiq olunan tariflərdən iki dəfə yüksəkdir.

Qara dənizdəki hərbi əməliyyatlar Bolqarıstana da təsir edib. Ukrayna mediasının məlumatına görə, oktyabrın 13-də Bolqarıstan sahilləri yaxınlığında iki yük gəmisi naməlum dronların hücumuna məruz qalıb. Ölkənin baş naziri Rumen Radev hadisəni “tamamilə qəbuledilməz” adlandırıb.