Gürcüstanda ölüm hallarının 94%-nin səbəbi qeyri-infeksion xəstəliklərdir – SORĞU
Gürcüstanda ölüm hallarının 94%-nin səbəbi qeyri-infeksion xəstəliklərdir.
InterPress.ge xəbər verir ki, bu barədə “Gürcüstanın Qeyri-İnfeksion Xəstəliklərin Qarşısının Alınması Alyansı” məlumat yayıb.
Alyansın apardığı araşdırmaya əsasən, ölkədə qeyri-infeksion xəstəliklərdən əziyyət çəkən pasiyentlər və onların baxıcıları çox ciddi çətinliklərlə qarşılaşırlar.
Alyans hökuməti, səhiyyə sisteminin nümayəndələrini və cəmiyyəti birgə fəaliyyətə çağırır ki, ilkin səhiyyə xidmətlərinin gücləndirilməsi ölkənin əsas prioritetinə çevrilsin. Alyans bildirir ki, bu, qeyri-infeksion xəstəliklərin yaratdığı böhranın aradan qaldırılması üçün vacib addımdır.
Araşdırmada 250-dən çox respondent iştirak edib və nəticələr səhiyyə siyasətində fundamental dəyişikliklərin zəruriliyini göstərir.
Əsas problemlər bunlardır:
Stiqmatizasiya və psixoloji təzyiq: Obezite, diabet və xərçəng xəstələri stiqmatizasiya və motivasiya çatışmazlığı səbəbilə tibbi yardıma gec müraciət edirlər, bu isə onların psixi vəziyyətini daha da ağırlaşdırır.
İşsizlik problemləri: Xroniki xəstəlikləri olan şəxslərə qarşı iş yerlərində diskriminasiya onların maliyyə sabitliyini pozur və stress səviyyəsini artırır.
Aşağı maarifləndirmə: Risk faktorları haqqında cəmiyyətin zəif məlumatlılığı xəstəliklərin gecikmiş diaqnozuna səbəb olur.
Xidmətlərin əlçatmazlığı: Xüsusilə regionlarda pasiyentlər ixtisaslı mütəxəssislərin çatışmazlığından əziyyət çəkir və tibbi xidmətlər üçün uzun müddət gözləməli olurlar.
Reabilitasiya xidmətlərinin çatışmazlığı: Onkoloji xəstələr, insult keçirmiş şəxslər və digər xroniki xəstəlikləri olan vətəndaşlar üçün kifayət qədər reabilitasiya imkanlarının olmaması sağalma prosesini ləngidir.
Araşdırma həmçinin göstərib ki, xroniki xəstəliklərdən əziyyət çəkən şəxslərə baxanlar da ciddi problemlərlə qarşılaşırlar. Dəstək mexanizmlərinin olmaması baxıcıların fiziki və psixoloji vəziyyətinə mənfi təsir göstərir və onların bir çoxu işləməkdən imtina etmək məcburiyyətində qalır.
Alyansın çağırışına əsasən, qeyri-infeksion xəstəliklərin effektiv idarə olunması üçün aşağıdakı tədbirlər görülməlidir:
- Maliyyələşmənin artırılması – ilkin səhiyyə sahəsinə dövlət büdcəsindən daha çox vəsait ayrılmalıdır.
- Kadrların cəlb olunması – gənc və ixtisaslı mütəxəssislərin cəlbi və saxlanılması üçün əməkhaqqı sisteminin yaxşılaşdırılması.
- Maarifləndirmə kampaniyaları – sağlam həyat tərzinin təbliği və xəstəliklərin qarşısının alınması məqsədilə genişmiqyaslı təbliğat tədbirlərinin keçirilməsi.
- Anti-stiqma siyasəti – xəstəliklərlə bağlı stiqmatizasiyaya qarşı effektiv tədbirlərin həyata keçirilməsi və pasiyent qruplarının dəstəklənməsi.
- Baxıcılara dəstək – baxıcılar üçün xüsusi yardım proqramlarının və ləyaqətli iş şəraitinin təmin olunması.
Alyans qeyd edir ki, araşdırmaya qatılan iştirakçıların 86%-i pasiyentlərin və baxıcıların səhiyyə siyasətinin hazırlanması prosesinə fəal şəkildə cəlb edilməsinin vacibliyini vurğulayıb, lakin bu məqsədlə effektiv mexanizmlər hələ Gürcüstanda mövcud deyil.
